Blog Inspectie 2.0 so maart 2018

De blog van Chris Van Woensel, onderwijsinspecteur secundair onderwijs sedert 1 september 2010!

27 maart 2018

Is leerkracht een zwaar beroep?

Of leerkracht een zwaar beroep is of niet is recent stevig besproken in de regering en in de pers. Zonder uitkomst tot nu toe. Het antwoord ga je ook hier niet vinden. Als onderwijsinspecteur ben ik in principe niet betrokken bij de individuele leerkrachten. Wij werken op systeemniveau, onderzoeken en spreken over ‘de school’ of ‘het schoolteam’. Maar wie zijn de mensen achter deze benamingen? Wel ja, voor het grootste deel zijn dat de leerkrachten. p>

De wijze waarop een schoolteam zich organiseert om samen school te maken behoort tot de vrijheid van de school en is niet wettelijk vastgelegd. In de meeste scholen organiseren de leerkrachten zich in vakgroepen. De vakgroep die ik onlangs ontmoette, inspireert me en doet herinneringen opborrelen.

Leerkrachtentekort

De griepepidemie laat haar sporen na in de scholen. Maar ook wanneer de griepbeestjes niet actief zijn, zoeken scholen soms wanhopig naar geschikte leerkrachten. Dat is toch het geval in de laatste twee scholen waar ik op bezoek was. En dat is niet alleen in Vlaanderen zo. In Nederland is er bijvoorbeeld een projectgroep ‘lerarentekort’ opgericht. In de vermelde blog vraagt de onderwijsinspecteur zich af hoe men kwalitatief onderwijs kan blijven bieden als er onvoldoende mensen zijn die les kunnen geven.

Een carrière in onderwijs

Een webpagina van onderwijs Vlaanderen meldt zakelijk dat een carrière in het onderwijs meestal start met een ‘tijdelijke aanstelling van bepaalde duur’ (TABD). Na minstens drie schooljaren kan men kandideren voor een ‘tijdelijke aanstelling van doorlopende duur’ (TADD). Een jonge vrouw uit mijn familiekring grijpt op het nippertje naast zo’n TADD, na jaren hollen van de ene school naar de andere. Niet omdat ze niet kwalitatief werkt. Niet omdat ze zich niet inzet voor de school en de leerlingen. De redenen waren haar niet duidelijk. De school nam een jonge pas afgestudeerde leerkracht aan. Gefrustreerd geeft ze op en volgt ze bij de VDAB een opleiding tot uitzendconsulent. Nu helpt ze met veel goesting maar met pijn in het hart andere mensen aan het werk. Want ‘leerkracht zijn’ blijft haar droom. Mensen met een hart voor hun leerlingen hebben we nodig in het onderwijs. Dit heb ik zelf ervaren.

Schaam jij je niet?

Zei de klastitularis toen ze mijn rapport onder mijn vijftienjarige nogal losbollige neus duwde. Ik voelde het schaamrood naar mijn wangen stijgen. Haar mening was belangrijk voor me en ik begon harder te werken. Een andere leerkracht kwam thuis bij mijn ouders pleiten om mij verder te laten studeren. In mijn familie was dat niet gebruikelijk voor meisjes. En ik heb verder gestudeerd. Waar ik nu sta in het leven, heb ik onder meer te danken aan mijn leerkrachten. En ik heb hen nooit bedankt. Tja, jonge mensen zijn wat ze zijn. Maar eens zelf aan het werk in verschillende scholen, heb ik geprobeerd ‘schuld terug te betalen’ door voor mijn leerlingen te zijn wat mijn leerkrachten voor mij waren. En daaraan deed de vakgroep die voor me zat, mij denken.

De leerkracht maakt het verschil

Wereldkaart klas

Op de muur, voor de ingang tot de klas, toont de wereldkaart via speldenknopjes vanwaar de leerlingen komen. Op een puzzelstuk schrijven zij de naam van hun land en de taal die ze daar spreken. De vakgroep streeft er met veel inzet naar om iedere leerling te geven waar hij recht op heeft: kwalitatief onderwijs. Elke leerling moet de eindmeet halen. Lukt dat? Nee. Maar één van de leerkrachten zegt: “Al red ik één leerling in een schooljaar, dan is alle moeite en werk niet voor niets geweest.” Dat raakt me, want eens was ik die ene leerling.

Is leerkracht dan een zwaar beroep? Ik durf daar geen antwoord op geven, want ik ken de criteria niet die daarvoor zullen vastgelegd worden. En het concept ‘werkbaar werk’ is blijkbaar voorlopig uit het beeld verdwenen … Maar wat ik wel weet is dat leerkrachten belangrijk zijn en het verschil maken. En dat wordt bevestigd door wetenschappelijk onderzoek. Niet de klasgrootte, niet de didactische werkvorm maar de mens die voor de klas staat, maakt het verschil. Voor mijn vroegere leerkrachten (beter laat dan nooit) en voor alle leerkrachten die met hart en ziel lesgeven, voeg ik als afsluiter het lied ‘I love my teacher’ toe. Fijne paasvakantie!

 

12 maart 2018

All’s well that ends well (Shakespeare)

In de vorige doorlichtingsweek is alles prima verlopen. Op het verkeer na. Een terugblik …

We staan met zijn allen stil op dezelfde plaats

Bij het lokaliseren van de school die aan de beurt is, blijkt dat ik drie treinen en een bus moet nemen om er te geraken. Ga ik dan ooit wel aankomen? Weinig kans. Dus neem ik de auto. De structurele files neem ik er dan maar bij. Eén ochtend loopt het bijna fout. Wanneer ik de E19 richting Brussel oprijd, meldt de radio dat de E40 in beide richtingen volledig is afgesloten. Omdat ik erg vroeg vertrokken ben, valt het uiteindelijk nog mee en kom ik op een normaal uur aan op de school. Oef!

Appellation contrôlée (de garantie dat de inhoud (van de fles) werkelijk is wat op het etiket staat)

De scholen krijgen nog tot juni 2018 een doorlichting zonder juridische consequentie. Dit wil onder andere zeggen dat het verslag niet gepubliceerd wordt op het internet en dat het advies geen juridische gevolgen heeft. Veeleer een veilige situatie voor de scholen dus. Want zo’n advies is juridisch gezien een advies aan de minister om de erkenning van de school verder te zetten (of niet). Een erkenning die aangeeft dat de school wettelijk erkende diploma’s uitreikt. Wat dat advies betreft zijn er grote veranderingen. Maar dat kan je nalezen op onze pagina Frequently Asked Questions: http://www.onderwijsinspectie.be/doorlichten/faq

A l’ oeuvre on connaît l’artisan (La Fontaine)

Op maandag, de eerste dag van de week, krijgen we een positieve indruk van de school. Nu nog nagaan of dat terecht is. We onderzoeken de kwaliteitsontwikkeling en -zorg en nemen een kwaliteitsgebied grondig onder de loep. Een onderzoek naar de bewoonbaarheid, veiligheid en hygiëne is ook aan de orde. Zes leerplannen staan in de focus en geven naast de mate van leerplanrealisatie ook input voor het onderzoek kwaliteitsontwikkeling. Is de kwaliteitszorg merkbaar tot op de klasvloer? We spreken met vakgroepen, leraren, beleidsmensen, ouders en leerlingen.

Uitmuntendheid is geen losse handeling, maar een gewoonte. Aristoteles

In de loop van de week krijgen we steeds weer de bevestiging van onze eerste indruk. Enkele keren kijken we elkaar aan met de vraag: wat kan een school nu nog meer doen? Daar worden we steeds blijer van. Niet alleen omwille van de positieve boodschap die we aan de school kunnen geven. Maar ook omdat blijkt dat wat in de ontwikkelingsschalen geformuleerd wordt als ‘volgens de verwachting’ (groene bol) en ‘overstijgt de verwachting’ (blauwe bol) wel degelijk haalbaar is voor een school. En de lat ligt daarbij vrij hoog!

Bollen en bloemen

bloem en bolDe eerste vrijdag na de doorlichtingsweek krijgt de school haar doorlichtingsverslag. Dat is veel vlugger dan in ronde drie het geval was. We eindigen de doorlichtingsweek wel met een synthese, een overzicht van de resultaten van alle onderzoeken. Voor deze school regent het groene en blauwe bollen. Vlak voor we afscheid willen nemen, worden we vereerd met een bos bloemen en een dank u voor onze empathische aanpak. Een mens zou ervan gaan blozen. Wat een warme school!!