Blog Inspectie 2.0 bao april 2018

De blog van Lucrèce Matthijs, al meer dan 20 jaar onderwijsinspecteur basisonderwijs!

27 april 2018

Het welbevinden van leerlingen werkt aanstekelijk

Op de eerste dag van de doorlichting stellen leerlingen ons hun school voor. Meestal verloopt dit heel spontaan. Leerlingen tonen ons de lokalen, wijzen ons op afspraken, vertellen anekdotes over het leven op de school. Voor ons zijn die rondleidingen boeiend, vaak grappig en in ieder geval informatief. Als we openheid en spontaneïteit van leerlingen ervaren, durven wij zelf meer vragen stellen en komen we tot boeiende gesprekken. 

Sommige gidsen zijn heel goed voorbereid. Soms zo goed dat we er moeilijk toe komen om bijkomende vragen te stellen, uit vrees dat de leerlingen de draad van hun ‘par coeur’ kwijtraken. Het laatste wat we willen is dat leerlingen zich slecht voelen door ons. Wij zijn de gasten op school, wij passen ons aan. De ervaring leert ons dat kinderogen vaak de spiegels van de school zijn.

En, kom je graag naar school? 

De gesprekken met de leerlingen stimuleren ons tot nadenken. Zo mochten we bij een doorlichting ervaren dat we onze visie en verwachtingen ten aanzien van het welbevinden van de leerlingen mogen bijsturen. We gaan ervan uit dat een school expliciet moet zorgen voor het welbevinden van leerlingen via preventieve en curatieve initiatieven.

Als we peilen naar het welbevinden van leerlingen, onder andere via de vraag of ze graag naar school komen en waarom, krijgen we als antwoord dat het voor de vrienden is, omdat er sportvelden zijn, er muziek op de speelplaats is op vrijdag, ze leuk mogen spelen op school, omdat er een grasveld is … Soms vertellen ze over de toffe juf of meester of de leuke uitstappen. Als leerlingen inspraak hebben, onder andere via de leerlingenraad, ervaren we een grote fierheid en betrokkenheid voor de school en de medeleerlingen.

Via actief leren naar een hoger welbevinden  

Jongetje met verrekijkerDie maandagmorgen, de eerste dag van een doorlichting, krijgen we bij de rondgang te horen dat de leerlingen heel graag naar school komen omdat er zoveel te leren is op school. De leerlingen raken niet uitverteld over de vele initiatieven die leerkrachten nemen om hen in hun kracht te zetten en hen meer verantwoordelijkheid te geven in hun leerproces. Ze doen zo graag wiskunde, zeggen ze en iedereen in de klas doet dat graag. “Echt waar, mevrouw”.

Wij blijven (positief) kritisch maar aan zoveel spontaan enthousiasme kunnen we niet voorbij. Het schoolteam was zich na een advies 2, gunstig beperkt in de tijd, in de vorige doorlichtingsronde ernstig gaan bezinnen over klasmanagement en meer inhoudelijke en realistische verrijking van het leergebied wiskunde. De leerlingen krijgen nu volop kansen tot experimenteren, exploreren en altijd is er een ‘lopend’ probleem dat ze niet onmiddellijk moeten oplossen maar waar ze in onderling overleg tot een oplossing kunnen komen. Ze mogen hun eigen kamer inrichten met een beperkt budget of de berekening maken voor een zwemvijver op school. Als volleerde binnenhuis- of tuinarchitecten gaan ze aan de slag om zo de wiskundige verworvenheden toe te passen. Elkaar helpen mag, moet zelfs. 

“Wiskunde is nu veel gemakkelijker,” zegt Eva “we staan er niet meer alleen voor en als we er niet uit geraken, kunnen we altijd bij de leerkracht terecht.” In de oefenfase mogen ze spiekbriefjes gebruiken en in het begin van de les schrijven ze het doel van de les op bord, om dat op het einde van de les te evalueren. 

Bij de rondgang in de schooltuin tonen ze ons het fit-o-parcours, het bosje en de tuin, hun speelterreinen om te experimenteren in en met de natuur. “Het is hier zo boeiend,” zegt Thomas en wij geloven hem. 

Tijdens het gesprek met leerlingen horen we kritische, gelukkige leerlingen die het elke dag gezond druk hebben op school met experimenteren, te overleggen, in groep te werken, uitdagingen aan te gaan, kortom heel veel te leren en te ontdekken.

Is het niet zalig dat het welbevinden van leerlingen stijgt juist omdat het boeiend is op school? Dat er weinig pestproblemen zijn omdat leerlingen verplicht worden om elkaar te helpen, samen te werken. En omdat ze niet alleen verantwoordelijk zijn voor hun eigen resultaten maar ook delen in succeservaringen van hun klasgenoten? Is het niet fantastisch dat leerlingen zeggen dat wiskunde leuk en gemakkelijk is omdat er zoveel samenwerking is tussen leerkrachten en leerlingen en tussen leerlingen onderling om tot bredere inzichten te komen? Het is een win-winsituatie als leerlingen met een andere thuistaal de kans krijgen om veel met elkaar te overleggen en zo hun taalvaardigheids- en communicatie skills te verhogen.

Uiteindelijk worden kinderen gelukkig van succeservaringen die ze opdoen binnen hun leerproces. Voor ons is dit een aha-erlebnis. De neveneffecten van boeiend onderwijs zijn legio. Niet het streven naar welbevinden op zich is het doel. Het doel is goed en boeiend onderwijs aanbieden en leerlingen uitdagen om samen te werken en hen op die manier meer welbevinden geven.

Door met leerlingen te praten en vooral naar hen te luisteren en hen gericht verantwoordelijkheid te geven, kan je als leerkracht heel veel opsteken. Wij geven vol vertrouwen een hoge inschaling en delen het geluk van de leerlingen en leerkrachten in deze school.