Blog Inspectie 2.0 bao september 2017

De blog van Lucrèce Matthijs, al meer dan 20 jaar onderwijsinspecteur basisonderwijs!

26/9/2017

Wie de wijsheid van de leerling niet ziet, die snapt dit tekstje niet!

kindEigen aan de nieuwe manier van doorlichten, zijn de gesprekken met leerlingen. Zo hadden wij een boeiend gesprek tijdens onze eerste proefdoorlichting met zeven leerlingen van de bovenbouw.

De leerlingen komen aarzelend binnen in ons tijdelijk overleglokaal; eigenlijk het bureau van de directeur. Ze kijken rond, kijken naar elkaar, naar de tafel en we zien ze twijfelen of dit een straf of een kans is. Schuchter stellen ze zichzelf voor. We geven hen een aantal stellingen die ze als positief, neutraal of negatief mogen inschatten. We merken dat de eigen mening primeert boven gewenste antwoorden en sociale controle. Dat zit goed!

En dan komt de gouden vraag: “Wat zou jij veranderen als jij morgen in een ideale wereld directeur bent van deze school?”. Even is het stil, ze rechten hun rug, veertien ogen blinken, grijze hersencellen gaan in overdrive. Ieder van hen heeft eigen actiepunten die, volgens mij en mijn collega’s een significante inspecteurs in klasverbetering “kunnen” zijn. Ze willen zelf meewerken om hun actiepunten vorm te geven. Wij krijgen voorbeelden van verantwoordelijkheden die ze nu al hebben via de leerlingenraad. Zij zijn fier dat die acties bijdragen tot een rustige en aangename sfeer op de speelplaats. De jongens willen meer ruimte om te voetballen en zien binnen de bestaande infrastructuur mogelijkheden. Het gesprek gaat niet alleen over de speelplaats, ook over de klasinterne groeperingsvormen hebben ze een mening. Ze weten wat hen wel aanzet tot leren en wat de juffen (het schoolteam bestaat enkel uit vrouwelijke klasleerkrachten) eventueel anders zouden kunnen aanpakken.

In de loop van het reflectie- en synthesegesprek verwijzen we naar de info die we kregen uit dit gesprek. Ik ervaar dit zeker als een verrijking in onze nieuwe manier van doorlichten.

Hopelijk benutten en stimuleren schoolteams gaandeweg de wijsheid, de kritische ingesteldheid en de kennis van de leerlingen. Discretie is verzekerd bij onze gesprekspartners. Toen een mama-leerkracht haar dochter vroeg wat ze zoal verteld had aan de onderwijsinspectie antwoordde het meisje: “Mama, breng mij niet in de problemen, ik mag daar niets over zeggen.” Dit is een duidelijk signaal dat we in onze communicatie met de leerlingen nog groeikansen hebben. In een ideale wereld mogen leerlingen open hun menig geven en houden volwassenen daar rekening mee.

En zo kunnen we terug verder naar een volgende school. We stimuleren scholen tot een eigen kwaliteitsbeleid en motiveren hen om rekening te houden met de onderbouwde mening en de aangereikte oplossingen van de leerlingen.

Minister Crevits mag op beide oren slapen. Wij spraken met zeven gemotiveerde 'directeurs' die in het beste geval negen jaar in de school blijven. ;-)

17/9/2017

Op zoek naar de kwaliteitscirkel

PDCAStel, ik ben een hobbybakker. Het kost mij tijd en moeite en ik wil resultaat van mijn inzet, mijn liefde, mijn tijd. Daarom ga ik na of het brood voldoet. Ruikt het lekker? Zit de smaak goed? Krijg ik de kans om te genieten van het moment? Van het compliment? Heeft iemand zure oprispingen? Neen? Leuk!

Ik daag mezelf graag uit in mijn hobby. Vaste gewoonten vervelen vlug. En ik zoek variaties op mijn succesvol recept. Dat geeft mij vertrouwen en nodigt uit tot meer van dit. Er zit een patroon in mijn werk: ik denk er over na, ik plan, ik voer uit, ik evalueer, ik stuur bij, ik noteer wat goed is en ik vervang wat beter kan.    

Interne kwaliteitszorg, het uitgangspunt bij inspectie 2.0

IKZ inspectie 2.0Het beeld van de bakker kwam maandag, op de eerste dag van de eerste proefdoorlichitng, spontaan aan bod tijdens het gesprek over interne kwaliteitszorg. We voerden dat gesprek met het beleids- en zorgteam en de  klastitularissen. “Wat drijft dit team?” vragen wij ons af en “waarom doen zij de dingen die zij doen zoals zij die doen?”. Bladzijden en bladzijden tekst garanderen geen doorleefde visie. We horen graag wat leeft bij de mensen en welke aspecten van de visie ondersteunend of de basis zijn voor de vele keuzes die een school maakt. Wij ervaren de school en het team als eerlijk. Directies en leerkrachten vertellen over successen en falingen. Voor ons is dat het bewijs dat het team het goede goed wil doen en zichzelf constant wil bijsturen. Net als bij het brood moet er regelmatig geproefd worden, liefst ook eens door een buitenstaander. Wij voelen ons welkom op deze school.

Wat werkt? Dat houden we! Wat werkt niet? Dat voeren we af of sturen we bij?

BronnendocumentMensen die kiezen voor onderwijs zijn kritisch. (Dat verwijt kreeg ik al meerdere keren). Veel onderwijsmensen, en ik mag spreken voor heel veel collega’s en oud-collega’s, willen een zekere vrijheid en de nodige uitdaging om onze creativiteit te benutten om van de klaspraktijk en schoolpraktijk iets eigens te maken. Het referentiekader voor onderwijskwaliteit, het OK (http://mijnschoolisok.be/) biedt de scholen houvast om tot een schoolintern kwaliteitsbeleid te komen. Het geeft elke school bovendien de nodige vrijheid om op een creatieve manier en vanuit een grote autonomie oplossingen te zoeken voor de unieke uitdagingen waar ze voor staat. Niemand zit te wachten op identieke scholen. De context van iedere school verschilt. De instroom van leerlingen en leerkrachten, de buurt waarin de school ligt, de ouders … Al deze factoren leiden tot specifieke acties die een oplossing kunnen zijn voor de uitdagingen waar de school voor staat.

Logica? Graag! Creatief zoeken naar oplossingen? Liefst!

Logic a to bAls mens en onderwijsinspecteur ben ik heel blij met de tendens dat we scholen stimuleren in hun eigen groeiproces. Ik hoop dan ook om heel veel creativiteit te vinden in Vlaanderen. Jullie, onderwijsmensen, nemen ons mee op een boeiende reis door de eigenheid van de school. Wij horen verhalen van vallen en opstaan, van lukken en mislukken. Bij mensen van het basisonderwijs is het beleidsverhaal  doorgaans geen verhaal van cijfers en resultaten. Achter resultaten zit inzet, betrokkenheid, professionalisering van leerkrachten, aftoetsen en zien dat het vooropgestelde niet altijd het verwachte resultaat heeft. Werken in het onderwijs heeft het nadeel dat A niet altijd naar B leidt. Doordat we mogen werken ten dienste van de leerlingen, mogen we creatief uit de hoek komen, met vallen en opstaan.  

“Dit is het, en nu?”

De directeur van onze gastschool zei: ”Telkens dingen niet lopen zoals verwacht, zeg ik oké, dit is het, en nu?” Op deze school blijven ze bij tegenslag niet bij de pakken zitten. De uitspraak van de directeur is krachtig. Ik schreef ze  onmiddellijk vooraan in mijn agenda als geheugensteun voor de keren dat ik als onderwijsinspecteur dingen verkeerd inschat en moet bijsturen; als een gesprek niet vlot; als we een planning niet kunnen realiseren zoals voorzien; als een school veel interimarissen heeft en we daardoor minder info kunnen halen uit een gesprek. Kortom, voor al die keren dat A niet leidt naar B, maar naar iets totaal anders.  

“Dit is het, en nu?” lijkt mij de ideale aanzet voor creatieve oplossingen, ook als mijn brood niet rijst.  


12/9/2017

De onderwijsinspectie heeft ook een stimulerende opdracht

Mijn hele leven ben ik al bij onderwijs betrokken. Steeds op zoek naar methodieken, inhouden en succesfactoren, die ons onderwijs kunnen verbeteren. Daarom ben ik zo blij met de raamtekst die mijn collega's van het ‘ontwikkelteam Inspectie 2.0’ schreven. Ik zou hem hier kunnen opnemen, maar op een joekel van 40 bladzijden zitten jullie niet te wachten. Ik zal er dan maar via deze blog één en ander over vertellen.

En weet je waar ik nog blij mee ben? Met de methodiek van de ontwikkelingsgerichte dialoog die ik leer om, samen met mijn collega's, van Inspectie 2.0 een succes te maken. We gaan er echt voor, hoor.

Ergens in de raamtekst staat dat wij, als onderwijsinspecteurs, zowel een stimulerende als een controlerende opdracht hebben. Dat is niet echt nieuw, al willen we nu toch wel ook en vooral de klemtoon leggen op die stimulerende rol. Ikzelf zet dit concreet om in de praktijk door met respect en waardering te luisteren naar de kennis en inzichten van directeurs en leraren. Ik ga daarvoor met directies en leerkrachten een dialoog aan die er op gericht is om een kwaliteit na te streven waar alle onderwijsparticipanten professioneler en ook gelukkiger van worden. 

Vorige week hadden we nascholing over die ontwikkelingsgerichte dialoog. Ja, we zijn daar heel intens mee bezig. We willen immers de impact van communicatie naar waarde schatten. Dus zijn we kritisch voor onszelf en voor anderen en oefenen we onze gesprekstechnieken. Nieuwe kennis en inzichten opdoen is minder moeilijk dan vaardigheden en attitudes leren. Maar dat moet ik aan jou niet uitleggen. Ik wil je wel graag mijn eigen grote voorbeelden voorstellen.

Kennis baren door de juiste vragen te stellen

BLOG_LM_socrates

Ik heb iets met Socrates, de Griekse filosoof. Ik boetseerde ooit zijn kop tot poppenkastpop en zijn gezin was, vanuit het standpunt van zijn vrouw Xantippe, verplichte literatuur in het laatste jaar secundair onderwijs. De bazige vrouw en de afwezige gif drinkende man blijven voor eeuwig in mijn geheugen dankzij een leerkracht die fantastisch goed les kon geven. De universele waarde van Socrates kreeg vorm tijdens de lessen filosofie in het hoger onderwijs. Socrates vergeleek zijn filosofische gesprekken op markten en pleinen met het baren van kinderen; zijn moeder was vroedvrouw. Kinderen zijn in dit geval synoniem van kennis. Hij stelde de juiste vragen en haalde zo de kennis die de gesprekspartner al bezat naar boven. Zo kwamen hij en de gesprekspartner tot de waarheid. Socrates zelf ging er van uit dat hij eigenlijk niets wist en ging op zoek naar de kennis bij anderen. Socrates leert mij onbevangen naar scholen te gaan en via de juiste vragen kennis te verwerven.

Mijn grote voorbeeld in televisieland

BLOG_LM_TVVIk heb ook iets met Thomas Vanderveken in zijn praatprogramma “Alleen Elvis blijft bestaan”  op Canvas. In tegenstelling tot veel andere praatprogramma’s zet de presentator de gasten niet onder druk en alle antwoorden zijn oké. Thomas is degelijk voorbereid, oogt rustig en heeft een vast stramien binnen zijn programma. Hij laat zijn gast uitspreken, toont interesse, geeft vertrouwen, stimuleert en zoekt patronen. Het is niet altijd een gemakkelijk proces. Niet alle gasten zijn even open. Sommigen staan op hun privacy en verwoorden dat bij een vraag die ze liever niet beantwoorden. Soms heeft een gast een duwtje in de rug nodig, een bevestiging. De presentator vat samen, vraagt door, stopt wanneer hij voelt dat de gast er niet klaar voor is. Hij toont respect voor zijn gasten die soms zelf verwonderd zijn over wat ze eerlijk en open vertellen in het gesprek. Net als bij Socrates komt de gast zelf tot inzicht. Thomas leert mij empathie, veiligheid scheppen, patronen zoeken en waardering betuigen voor de gesprekspartner.

En nu?

Deze week is mijn laatste voorbereidingsweek voor een eerste proefdoorlichting. Voor mij liggen nog veel teksten en een volle vergaderagenda waarop we praktische afspraken moeten maken.  De geselecteerde scholen zijn verwittigd. Het is spannend voor hen én voor mij. Dat schept een band!

 


1/9/2017

Eén september: een onderwijsfeestdag

Blog LM foto1 Jullie waren fantastisch op de sociale media de laatste dagen! Ik geniet van de vele berichten van  leerkrachten die op Facebook hun acties delen om de kleuters en leerlingen een fantastische schooljaar te bezorgen. Leerkrachten trekken verkleed het nieuwe jaarthema op gang. Kinderen gaan enthousiast naar school met een geheimzinnige sleutel die ze in de eigen brievenbus vonden. Waarvoor zou die dienen? Een eerste waardering ligt in de vele likes van ouders.

Het is tof om te lezen dat Vlaanderen overenthousiaste leerkrachten heeft. Voor mij roept dit heimwee op naar de magie van de eerste schooldagen als kind, als leerkracht en als mama. 

Eén  september is een nationale onderwijsdag. Jammer dat kwaliteitskranten vooral uitdagingen voor het onderwijs aankaarten. Het grote enthousiasme binnen het onderwijs komt van de basis. 

Dat er zoveel enthousiaste leerkrachten zijn, maakt mij gelukkig. Dank je wel om de leerlingen elke dag te inspireren, uit te dagen en gelukkig te maken. Mijn twee kleinzonen zijn nu al verliefd op hun juffen. Dit gebeurt in geen enkel ander beroep!!  

Een nieuwe sleutel, Inspectie 2.0

Intussen werk ik al meer dan 20 jaar bij de Vlaamse onderwijsinspectie en ook wij staan voor grote uitdagingen. Wij kregen een nieuwe sleutel! Vanaf dit schooljaar beginnen we met een nieuwe manier van doorlichten. Minister Crevits doopte het geheel tot Inspectie 2.O! En we gaan mee met de tijd. We informeren via sociale media.

Ik houd jullie op de hoogte

Deze blog maakt deel uit van een brede informatiecampagne.  Als onderwijsinspecteur basisonderwijs houd ik jullie, onderwijsmensen en geïnteresseerden in onderwijs op de hoogte van de stappen die ik, samen met mijn collega's, zet in deze vierde ronde van doorlichten. Wij weten dat het onderwijs niet veranderde sedert vorig schooljaar. Wel is Inspectie 2.0 een nieuwe, actuelere manier om de kwaliteit van het onderwijs te borgen en te verhogen.

Terug op de schoolbanken 

Je hebt je misschien al wel eens afgevraagd wat al die onderwijsinspecteurs eigenlijk doen, terwijl leerkrachten en leerlingen het nieuwe schooljaar op gang trekken? Wel, onze zomervakantie eindigt op 15 augustus. De relatief rustige periode tussen 16 en 31 augustus heb ik gebruikt om alle nieuwe documenten en instrumenten te bestuderen die nodig zijn om de methodiek van Inspectie 2.0 in de vingers te krijgen. Met mijn collega's wissel ik ervaringen uit, verdiep en verbreed ik mijn kennis en probeer ik mij het bronnenboek, een joekel van een boek met allerlei achtergrondinformatie, eigen te maken. Het moet gezegd … stilaan krijg ik zicht op de vele voordelen die de nieuwe manier van doorlichten in zich heeft en ben ik alert voor mogelijke valkuilen.

There is no failing, there is only feedback!

Blog LM foto 2Dit blogbericht van mijn collega is hartverwarmend en ook voor mij van toepassing, vind ik.  

Er zijn nogal wat scholen die zich kandidaat stelden om ons te laten proefdraaien, zodat we tijdens een vijftal proefdoorlichtingen de kneepjes van het 'nieuwe' vak in de vingers krijgen. Schitterend toch, dat ik als onderwijsinspecteur in verschillende scholen mag gaan oefenen, proberen, lukken en mislukken. De onderwijsinspectie als lerende organisatie ten top! Het zal niet allemaal even vlot verlopen en deze keer zijn er van mijn kant uit meer zenuwen. Maar dat is goed. Dat mag ook wel eens. Ik houd één slogan voor ogen, die van een wijze meester ergens aan de kust  'De grootste fout die je kan maken is om bang te zijn fouten te maken'.

Deze week duikel ik onder in vormingen over de ontwikkelingsgerichte dialoog. Omdat luisteren even belangrijk is als spreken! Ik houd je op de hoogte van wat ik er van gemaakt heb. Tot later!