Blog Inspectie 2.0 bao

De blog van Lucrèce Matthijs, al meer dan 20 jaar onderwijsinspecteur basisonderwijs!

13 oktober 2017

Leraren als ontdekkers van talenten

muziekBarcelona FM MontserratBarcelona!!!!!!Ik hou er van om in de eenzaamheid van mijn wagen na een intense werkdag, mee te zingen (??) met de prachtige stemmen van Freddy Mercury en Montserrat Caballé.  Jij en ik en alle fans over de hele wereld kunnen dit prachtig lied beluisteren dankzij een muziekleraar die lang geleden in India het talent zag van de jonge Farrokh Bulsara. De jongen deed het niet zo best op school maar de leraar zag zijn muzikaal talent. Daarom raadde hij de jongen aan om zijn ouders geld te vragen voor extra muzieklessen. Lang na de dood van Freddy Mercury kunnen we genieten van de klassieke muzieklessen gecombineerd met een flinke dosis rock, zelfvertrouwen en creativiteit.

Het PMS overtuigde de ouders van Paul Verhaeghe

Een gelijkaardig verhaal hoorde ik deze week van professor Paul Verhaeghe in “Alleen Elvis blijft bestaan”. Zijn ouders werden door het toenmalige PMS (nu CLB) aangemoedigd om hun zoon verder te laten studeren. Hij beseft dat het voor zijn ouders geen gemakkelijke opdracht was om hun zoon op internaat te sturen, maar hij benutte de kans. 

Toon de wereld waartoe jij in staat bent

Een ander prachtig verhaal hoorde ik van een collega. Nietsvermoedend schreef hij lang geleden op het rapport van een Turks meisje na de basisschool: “Toon de wereld waartoe jij in staat bent”. Via Messenger liet het meisje hem weten dankbaar te zijn voor die woorden die hij al lang vergeten was. Intussen is het meisje een vrouw, gediplomeerd en bouwde ze een succesvolle carrière uit met de woorden van haar eindrapport in haar achterhoofd.

Een non zag de talenten van mijn moeder

geef me vleugelsMijn eigen moeder, ze vertelt het verhaal nog regelmatig, kreeg te horen van de zuster op school dat ze verstandig was en verder moest studeren. Het gebeurde in 1944. Studeren was geen gewoonte in haar familie en zeker voor een meisje was dit geen evidentie. Na nachtenlang huilen en dagenlang zeuren, kon ze haar papa overhalen om haar in te schrijven voor het internaat. Jammer genoeg was er geen plaats meer en waren haar kansen op een diploma verkeken. Dit heeft er toe geleid dat wij nooit konden klagen over school omdat wij kansen kregen die zij nooit kreeg.

 

Ook dit is ouderparticipatie …

Bij elke schooldoorlichting zien wij rapporten van leerlingen. Veel scholen geven terecht aandacht aan positieve feedback en verschillende leraren gaan uit van vertrouwen in leerlingen. De leraren verdwijnen uit het leven van leerlingen, maar wat ze achterlaten - misschien die ene zin of dat juiste compliment - kan het leven van een kind maken of jammer genoeg ook kraken. 

Extra middelenEn net vorige week las ik in De Standaard dat het Rekenhof vaststelt dat extra middelen kansarme leerlingen amper vooruit helpen. Het Rekenhof pleit voor het verhogen en aanmoedigen van de betrokkenheid van de ouders. Betrokkenheid van de ouders gaat ook via het kind. Als ouders mogen ervaren dat leraren vertrouwen hebben in hun kinderen, krijgen zij dat zelf ook, zowel in de school als in hun kind. Het is voor mensen die zelf niet studeerden, voor mensen uit de kansarmoede, mensen met een andere thuistaal of origine een hele stap om vertrouwen te krijgen in het onderwijs. Het doet zowel voor het kind als voor de ouders deugd, het geeft een boost om een positie boodschap te krijgen. We kennen allemaal het heerlijke gevoel te weten dat iemand in jou gelooft, toch?  En als het dan ook nog eens geschreven staat op een rapport of op een fiche die meegaat naar het secundair onderwijs, dan kan je daar levenslang energie uit halen. 

In elke school zitten jongens en meisjes die uit een omgeving komen waar verder studeren geen evidentie is. Daarom is het fijn dat wij de toenemende aandacht hebben voor de talenten en het zelfvertrouwen van elk kind. 

Niet alle verhalen zijn succesverhalen op korte termijn en vaak horen we niets meer van die leerling.  Als we geen zaadje planten, zullen we zeker niet oogsten. Mijn mama kreeg uiteindelijk niet de kans om te studeren maar stimuleerde haar kinderen om het beste uit zichzelf te halen en daar zijn wij haar heel dankbaar voor. En zij is de zuster nog steeds heel dankbaar omdat ze in haar geloofde.

3 oktober 2017

Leren omgaan met stress is als leren fietsen

Burnout“Kinderen moeten leren omgaan met stress” lees ik in een klein voorpagina-artikel van 28 september. Ja, we weten en voelen het allemaal, de verwachtingen tegenover kinderen (en volwassenen) zijn groot. Het wordt voor iedereen steeds maar drukker. Hoog tijd dat we zinloze stress een halt toeroepen! De oproep van de Hoge Gezondheidsraad komt niets te vroeg. Het hangt er alleen van af hoe we deze oproep interpreteren.   

We mogen, volgens mij, niet concluderen dat kinderen NU niet met stress kunnen omgaan. Ik illustreer dit met een  paar recente voorvallen die mij tot nadenken stemmen.  

 

 

 

Kinderen passen zich constant aan

De leerlingen krijgen tijdens een les die ik mocht bijwonen de opdracht om in groep beroepen te rangschikken volgens goede en slechte werktijden. Er ontstaan discussies. Ze geraken er niet uit, want wat is goed en wat is slecht? Janna's mama werkt ’s nachts als verpleegster. Dat is ideaal voor haar gezin, want nu ontbijten ze elke morgen samen. Bo's papa werkt van acht tot vijf, maar staat elke morgen in de file. De papa van Rune staat heel vroeg op als postbode, maar is heel vroeg thuis om Rune naar zijn sportclub te brengen. Andere leerlingen blijven lang in de opvang, omdat hun ouders niet op tijd aan de schoolpoort kunnen zijn.

Ik concludeer dat veel leerlingen zich al heel jong leren aanpassen aan de flexibiliteit die een gezin met werkende ouders vraagt.

Kunnen kinderen echt niet veel aan?

 “Ze zijn doodop,” zegt een jonge mama mij op het einde van de vakantie. Als leraar en mama had ik het geluk te mogen genieten van een bijna volledige grote vakantie samen met mijn kinderen. De twee jongens van de mama die mij aansprak, hadden een fantastische, maar vermoeiende vakantie achter de rug. Een paar weken bij de grootouders, op kamp, naar de opvang, een weekje thuis met mama en papa en op vakantie in het buitenland. Beide jongens leggen een immense flexibiliteit aan de dag! Steeds een andere omgeving, nieuwe afspraken en verwachtingen. Ze verwerken een veelheid aan prikkels, passen zich aan qua voeding en gewoonten. Ik knik dat ik het begrijp en denk aan mijn eigen kinderen die verkozen om rustig thuis in de zandbak te spelen boven de drukke speelpleinwerking waar ze ook naartoe konden.  

De school zet in op veiligheid en rust

Ik lees in een schoolvisie dat de school inzet op rust. De directeur licht toe dat het gaat over rust via afspraken die moet leiden tot samen spelen, samen leren, samen werken. Rust, die er voor zorgt dat leraren en leerlingen niet over hun eigen grenzen gaan en daardoor de pedalen verliezen. Rust die er moet voor zorgen dat alles stapje per stapje mag veranderen en er een stappenplan is voor elk nieuw initiatief. Rust die er moet voor zorgen dat leerlingen tot leren komen. De school ervaart dat kinderen en leraren gebaat zijn bij een oase van rust in een drukke wereld en dat zinloze stress nergens toe leidt.

Over de strijd tegen burn-out

Ik lees in het artikel de reactie van professor Elke Van Hoof: “Kinderen moeten leren omgaan met negatieve ervaringen en stress”. Dat kinderen dat elke dag leren, bewijzen voorgaande verhalen. Met de directe link tussen leren omgaan met stress en de preventie van burn-out, de titel, heb ik problemen. Het heeft geen enkele zin om stress op lange tijd te voorkomen. Het is heel zinvol om elke dag, stapje voor stapje met de hulp, steun en inzicht van volwassenen kinderen te helpen om sterk te staan in het leven zoals het zich elke dag aandient.

tedtalkIn zijn fantastische Ted Talk  “Bring on the learning revolution” zegt sir Ken Robinson dat de universiteit niet begint in de kleuterschool maar de kleuterschool zelf. We mogen niet lang vooruit lopen. Kinderen moeten kansen krijgen om te ontwikkelen, op leeftijd, volgens hun kunnen.

 

De onderwijsinspectie stimuleert

Binnen het referentiekader voor onderwijskwaliteit – het OK - is er aandacht voor het welzijn en de sociaal-emotionele ontplooiing van de leerlingen. We praten met kinderen, ouders en leraren om te achterhalen en te stimuleren dat de school zelf initiatieven neemt op school-, klas- en leerlingniveau om het welbevinden van de leerlingen te borgen en te verhogen. Pas als de school investeert in een positief en stimulerend leef- en leerklimaat kan iedereen tot ontplooiing komen. Leerlingen met specifieke behoeften verdienen gerichte aandacht. Dit hoort bij het onderzoek leerlingenbegeleiding.

Omgaan met stress is als leren fietsen

stressfietsenHet boekje Fietsen van Gregie De Maeyer is jaren oud, maar brandend actueel. Het bevat een schat aan wijsheden. De hoofdrolspeelster Bet wil leren fietsen; eerst met haar driewieler, dan met blokjes op haar pedalen. Ze is verward als ze de circusartiest met zijn kunstjes ziet, omdat het te moeilijk is voor haar. Uiteindelijk leert ze fietsen met de hulp van haar Omamona die haar pas loslaat als ze beiden vertrouwen hebben.

Sterk in het leven staan is als leren fietsen. Leren van mensen die het al kunnen en het de kinderen met mondjesmaat bijbrengen, op hun tijd en tempo.