Blog Inspectie 2.0 bao december 2017

De blog van Lucrèce Matthijs, al meer dan 20 jaar onderwijsinspecteur basisonderwijs!

21 december 2017

Kerst, een tijd van reflectie

KerstsfeerIn dit laatste blogje voor de kerstvakantie wil ik stilstaan bij alles wat het voorbije jaar professioneel en als mens waardevol maakte.

Dank je wel aan de vele mensen die ik dit jaar mocht leren kennen. Sommigen waren mijn voorbeeld voor hoe ik de dingen anders kan aanpakken, anderen een voorbeeld voor hoe ik de dingen beter niet aanpak.

Dank je wel aan de vele onderwijsmensen die ons bevestigen wat een leuke opdracht lesgeven is en dank om ons te tonen waar de knelpunten, de zwaarte van de job, de uitdagingen voor onderwijs liggen.

Dank je wel aan mijn collega’ s van de onderwijsinspectie omdat we dit jaar samen een intense periode van samen leren doormaakten. Er waren periodes van stress maar ook van ontspanning en we wisten die doorgaans goed af te lossen.

Thank you

Dank je wel aan de vele mensen die werken in het belang van goed onderwijs. We hadden vorige week een leerrijke dag met mensen uit alle echelons van het onderwijs over wiskunde. Het was een open gesprek, een leerrijke discussie en iedereen stelde vanuit de eigen taak het belang van de lerende en de leraren voorop.

Ik ben dankbaar voor het enthousiasme dat ik zie in de scholen. Voor teams die na een advies 2 de krachten bundelen en een nieuwe weg uit gaan. Als ze ons vertellen dat ze zich beter voelen bij de nieuwe manier van werken en dat de kinderen er beter van zijn, is de missie geslaagd voor hen en voor ons.

Ik ben dankbaar voor de vele creatieve ideeën die wij zien in de scholen. Ik denk aan de directeur die elke klas de opdracht gaf om zelf een kerstboom te maken en er zoveel als mogelijk wiskunde en techniek in te verwerken. Kinderen overleggen, proberen, mislukken, herbeginnen, meten, wegen, tellen, zagen, schilderen tot iedereen fier is op het origineel resultaat.

Ik ben dankbaar voor de vele leraren die onze anders- en meertalige leerlingen een warm taalbad geven en ik ben verwonderd op welke korte tijd veel kinderen onze taal spreken. Zo leidden 5 leerlingen van de derde graad waarvan er 4 een aantal jaar geleden nog geen woord Nederlands praatten ons rond op de proefdoorlichting. Wij zijn niet alleen verwonderd over hun kennis en mooie uitspraak van het Nederlands maar ook over de grote hoeveelheid talen die ze thuis en met hun familie en vrienden spreken.

Wij zijn dankbaar voor het grote enthousiasme in Vlaamse scholen om de onderwijsinspectie uit te nodigen voor een proefdoorlichting. Voor ons een bewijs dat leraren en directeurs willen weten of ze goed bezig zijn. We zijn dankbaar voor de vele eerlijke feedback, ook al moeten we ons zelf nog bijsturen.

Ik ben dankbaar voor de vele open en eerlijke gesprekken die wij hadden met directies en leraren, voor, tijdens en na de verschillende controles.

Ik houw van jou

Ik ben heel dankbaar voor het verrassende briefje van mijn kleinzoon op mijn bed en dank je wel aan de vele juffen die kinderen leren lezen en schrijven. Vaardigheden die kinderen helpen om de wereld te verkennen en beter maken.

Dank je wel aan de vele leraren voor de open gesprekken waardoor ik verhalen en anekdotes kon schrijven.

 

Kerst stress

 

Toch nog een kleine wens. Ik wens alle leerlingen en leraren een fantastische laatste week voor de kerstvakantie. Hopelijk beleven leraren deze week veel plezier aan de kleine, intieme momenten met de leerlingen en kleuters van de klas en met elkaar op school. En daarna wens ik iedereen een zalige kersttijd, heel veel rust, positieve gedachten en veel energie om de batterij op te laden voor 2018.

13 december 2017

Want het leven is meer dan schoolwerk maken …

“Kan leren zo gemakkelijk zijn?”, vraagt mijn collega na een controle huisonderwijs. Ik denk terug aan verschillende momenten in mijn leven en loopbaan waarbij ik zelf op zoek ging om het leren gemakkelijker te maken.

Hoe een verstrooide juf leert uit haar fouten

Blauwe mensenBijna 35 jaar geleden. Ik ben een jonge, soms verstrooide, onbenoemde lerares van de 6de klas in een katholieke meisjesschool. Mijn parallelcollega, een zuster, is veeleisend en streng. Ook voor mij. Op vrijdagnamiddag komt mijn klas samen met de A-klas om liederen te zingen voor een eucharistieviering. Elk nieuw lied moet uit het hoofd gekend zijn. De leerlingen van de A-klas zaten te stressen met de tekst in de hand op de speelplaats. Ik ben in paniek want vergat dit op te nemen in de agenda van mijn leerlingen. Niemand kent de tekst. De liederen uit het hoofd zingen is een breekpunt en traditie op school. We hebben nog een half uur voor de gezamenlijke zangles begint. Samen met de leerlingen neem ik de liedtekst door. We zoeken de structuur, het rijmschema, de rijmwoorden. We zoeken beelden bij elke strofe, ezelsbruggen, maken zelfs een spiekbriefje dat we op weg naar de muziekklas nog eens bekijken. Ik vertel hen dat ze moeten blijven zingen, desnoods doen alsof als ze de tekst even kwijt zijn en dat het zal lukken.

Het resultaat is goed, de eer van mijn klas en van mij als jonge lerares is gered. Terug in de eigen klas delen we ons enthousiasme. Niemand merkte dat mijn leerlingen niet de hele avond zwoegden op een lang, bijna onverstaanbaar lied.

‘Juf, laat ons dat vanaf nu altijd zo doen’, stellen de leerlingen voor, samen gaat het veel vlotter. En dat doen we. We zoeken niet alleen trucjes om de liederen van buiten te leren maar doen dat ook met andere lessen. De leerlingen gaan “leren” als een stuk aangenamer ervaren en ik leer dat het er niet op aankomt hoeveel tijd je er aan besteedt maar hoe je iets leert en dat de leraar de leerlingen daarbij heel goed kan aansturen.

Altijd op zoek naar de beste manier om tot leren te komen

Lego blokkenAan dit voorval dacht ik deze week na de controle huisonderwijs. Twee zusjes krijgen vooral van de mama thuis les. De mama die zelf ook nog studeert, is steeds zoekende naar effectieve leermethodes. Daarover praat ze met haar dochters en ze proberen dit samen uit. Bij nazicht van het leerlingenwerk zien we dat de meisjes een interessant, breed en diepgaand onderwijsaanbod krijgen. Ze proberen hun geheugen en het metacognitief bewustzijn optimaal te benutten en leggen sterke verbindingen tussen leerinhouden. De dag van ons bezoek is een vrije dag voor hen. De Sint kwam en bracht een grote doos Lego. Aan de manier waarop de meisjes zelfstandig het plan van het bouwwerk bestuderen, de nodige blokjes selecteren, hun tafel met twee organiseren en uiteindelijk het plan tot uitvoering brengen, weten wij dat ze gemotiveerd en planmatig werken en zichzelf constant bijsturen. Ze helpen elkaar waar nodig en verwoorden wat ze doen en waarom ze het doen. We zien dat de efficiëntie van leren die de mama hen wil bijbrengen effect heeft. Bovendien weet de mama ons te vertellen welke wiskundige doelen ze uiteindelijk nastreven met hun bouwsels. Naast het leren hadden de meisjes nog heel veel tijd om andere toffe dingen te doen.

Vertrouwen geven

Jongetje

“Kan leren echt zo gemakkelijk zijn?” zegt mijn collega. “Ja, soms wel” zeg ik overtuigd en ik denk aan mijn jongste dochter die door ziekte vaak niet naar de school ging. De buschauffeur gaf ’s avonds de leerstof van de hele dag thuis af. Meestal namen we die op korte tijd samen door. Tijdnood dwong ons om haar op een korte tijd en efficiënte manier leerinhouden te verwerven. En steeds bleef ik herhalen dat ze het kon, dat het niet moeilijk was, dat we de gemakkelijkste weg moesten zoeken.

Leerlingen houden er van dat leraren hen een degelijke uitleg geven en hun denken efficiënt ondersteunen. Tijdens het leerlingengesprek van de voorbije proefdoorlichting vertellen de leerlingen ons dat ze graag een duidelijke uitleg zouden krijgen van hun leraar. Kort en duidelijk zonder dat de leraar verschillende keren hetzelfde herhaalt voor iedereen.

Het verwondert mij vaak dat leraren de nadruk leggen op hoe moeilijk de oefeningen zijn. Waarom leggen ze niet meer de nadruk op het vertrouwen dat ze het zullen kunnen? Via een degelijke instructie en door samen te zoeken naar de eenvoudigste, de meest efficiëntie en transferabele manier om zaken op te lossen, helpen we leerlingen verder. Sommige leerlingen vinden zelf de weg naar de efficiëntie, dat zijn de leerlingen die zich een weg banen door het leren. Anderen hebben meer hulp van de leraar nodig of van elkaar.

En als wij nu eens met z’n allen zouden proberen om voor onszelf en de leerlingen de meest efficiënte manier van leren te zoeken. Dan zouden we een gigantische stap dichter zijn bij een kindvriendelijke wereld. Want het leven is zoveel meer dan huiswerk maken alleen.